ABD ile İran arasında yürütülen diplomatik temaslarda, tarafların 60 günlük geçici bir anlaşma üzerinde uzlaşmaya yakın olduğu bildirildi. ABD’li bir yetkiliye göre anlaşma kapsamında Hürmüz Boğazı’nın yeniden uluslararası deniz trafiğine açılması, İran’ın petrol satışlarının önünün açılması ve Tahran’ın nükleer programına ilişkin yeni müzakerelerin başlatılması öngörülüyor.
Yetkililer, mutabakatın pazar günü (24.05.2026) açıklanabileceğini belirtti. Ayrıca görüşmelerin henüz tamamlanmadığı ve son aşamada anlaşmanın başarısız olma ihtimalinin sürdüğü ifade edildi.
Axios’un haberine göre ABD’li yetkilinin verdiği bilgilere göre taslak metin, taraflar arasında 60 gün geçerli olacak bir mutabakat zaptı (MOU) imzalanmasını içeriyor. Sürenin karşılıklı mutabakatla uzatılabileceği kaydedildi.
ANLAŞMADA NELE VAR?
Taslak anlaşmaya göre İran, Hürmüz Boğazı’na yerleştirdiği mayınları temizleyerek uluslararası gemi geçişlerinin yeniden güvenli şekilde yapılmasını sağlayacak. Boğaz geçişlerinden herhangi bir ücret alınmayacağı da belirtildi.
Buna karşılık ABD’nin İran limanlarına yönelik deniz ablukasını kaldırması ve İran’ın petrol ihracatına imkan tanıyacak bazı yaptırım muafiyetlerini devreye sokması planlanıyor.
KABUL EDİLMEYEN MADDE
ABD tarafı, yaptırımların kaldırılmasının ‘performansa bağlı rahatlama’ ilkesi çerçevesinde ilerleyeceğini vurgularken, İran’ın talep ettiği kalıcı yaptırım kaldırımı ve dondurulmuş fonların derhal serbest bırakılması taleplerinin şimdilik kabul edilmediği belirtildi.
Taslak metinde ayrıca İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğine ilişkin taahhütler yer aldı. Buna ek olarak, uranyum zenginleştirme faaliyetlerinin askıya alınması ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoklarının devri konularında müzakerelerin yürütülmesi öngörülüyor.
‘İRAN URANYUM KONUSUNDA TAVİZLERE AÇIK’
Konuya yakın iki kaynak, İran’ın arabulucular üzerinden ABD’ye sözlü güvence verdiğini ve zenginleştirme faaliyetlerinin sınırlandırılması konusunda belirli tavizlere açık olduğunu aktardı.
ABD’nin ise yaptırımların kaldırılması ve İran’a ait bloke edilmiş varlıkların serbest bırakılması konularını müzakere etmeyi kabul ettiği, ancak bu adımların yalnızca nihai ve doğrulanabilir bir anlaşma sonrasında yürürlüğe gireceği ifade edildi.
Bölgeye son aylarda sevk edilen ABD askeri unsurlarının 60 günlük süreç boyunca bölgede kalacağı, ancak nihai anlaşmanın sağlanması durumunda geri çekilebileceği kaydedildi.
DİKKAT ÇEKEN LÜBNAN DETAYI
Taslak anlaşmanın dikkat çeken maddelerinden birinin ise İsrail ile Hizbullah arasında Lübnan cephesindeki çatışmaların sona erdirilmesi olduğu belirtildi.
İSRAİL’İ ENDİŞELENDİREN MADDE
İsrailli bir yetkili, Başbakan Netanyahu’nun Trump ile yaptığı telefon görüşmesinde bu maddeye ilişkin endişelerini dile getirdiğini söyledi.
ABD’li bir yetkili ise Netanyahu’nun diğer bazı maddeler konusunda da çekincelerini ‘saygılı bir üslupla’ aktardığını ifade etti.
ABD tarafı, anlaşmanın ‘tek taraflı bir ateşkes’ niteliği taşımadığını savunurken, Hizbullah’ın yeniden silahlanmaya yönelmesi veya saldırı girişiminde bulunması durumunda İsrail’in müdahale hakkını koruyacağını bildirdi.
TRUMP’TAN TÜRKİYE DAHİL 6 ÜLKEYLE GÖRÜŞME
Diplomatik kaynaklara göre Başkan Trump, Suudi Arabistan, Katar, Mısır, Türkiye, Pakistan ve Birleşik Arap Emirlikleri liderlerinin de katıldığı bir konferans görüşmesi gerçekleştirdi. Görüşmede bölge liderlerinin anlaşmaya destek verdiği aktarıldı.
‘TRUMP OPERASYON İLE DİPLOMASİ ARASINDA GİDİP GELİYOR’
ABD basınına konuşan kaynaklar, Trump’ın son günlerde İran’a yönelik geniş çaplı askeri operasyon seçeneği ile diplomatik çözüm arasında gidip geldiğini, ancak son değerlendirmelerde diplomasi seçeneğinin ağırlık kazandığını ifade etti.
ABD’li yetkililer, İran’ın nükleer müzakerelerde yeterince ciddi davranmadığı kanaatine varılması durumunda anlaşmanın 60 günlük süreyi tamamlamadan sona erebileceğini belirtti.
ABD’li bir yetkili, ‘İran’ın ne kadar ileri gitmeye hazır olduğu önümüzdeki süreçte netleşecek. Ancak bu dönem, Tahran yönetimini ülkenin gelecekte nasıl bir rota izleyeceğine ilişkin kritik tercihler yapmaya zorlayacak’ ifadelerini kullandı.
Trump’a yakın kaynaklar ise İran’ın nükleer programına ilişkin ABD taleplerinin karşılanması halinde Washington yönetiminin, Tahran ile ilişkileri yeniden şekillendirmeye ve İran ekonomisinin uluslararası sisteme entegrasyonuna yönelik kapsamlı adımlar atmaya hazır olduğunu belirtiyor.
