MİLLİYET.COM.TR / ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasında İran konusunda yaşanan görüş ayrılığı gün yüzüne çıktı.
‘SESLER YÜKSELDİ’
Amerikan basınında yer alan haberlere göre iki lider arasında salı günü yapılan telefon görüşmesi son derece sert geçti, sesler yükseldi ve taraflar İran’a yönelik saldırıların geleceği konusunda uzlaşamadı.
ABD merkezli CNN ve Axios tarafından yayımlanan haberlere göre Netanyahu, İran’a karşı askeri baskının sürdürülmesini isterken Trump ise diplomatik girişimlere “birkaç gün daha” şans verilmesini savundu.
‘ÖFKEDEN DELİYE DÖNMÜŞ GİBİYDİ’
Axios’un aktardığına göre görüşmede Katar ve Pakistan arabuluculuğunda hazırlanan yeni bir “barış taslağı” da masaya yatırıldı. Ancak görüşme sonrasında Netanyahu’nun büyük öfke yaşadığı belirtildi.
Axios’a konuşan kaynaklardan biri, Netanyahu için “Öfkeden deliye dönmüş gibiydi” ifadelerini kullanırken, bir başka kaynak Netanyahu’nun İran’a yönelik saldırıların durdurulmasını duymasının ardından çevresindekilere ateş püskürdüğünü yazdı.
‘HATA YAPIYORSUN’
Haberlere göre Netanyahu, İran ile yürütülen diplomatik sürecin Tahran yönetimine zaman kazandırdığını savundu. CNN’e konuşan ABD’li yetkililer ve İsrailli kaynaklar, Netanyahu’nun Trump’a saldırıların ertelenmesinin hata olduğunu açık şekilde ilettiğini aktardı.
‘BALYOZ OPERASYONU’
CNN’in haberine göre Trump, Netanyahu ile pazar günü yaptığı önceki görüşmede İran’a yönelik yeni hedefli saldırıların hafta başında başlayabileceğini söylemişti. ABD basınında operasyonun adının “Balyoz Operasyonu” olması beklendiği öne sürüldü.
Ancak yaklaşık 24 saat sonra Trump, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Körfez ülkelerinin talebi üzerine saldırı planlarını askıya aldığını duyurdu. Haberde Körfez ülkelerinin son günlerde Beyaz Saray ve Pakistanlı arabulucularla yoğun temas yürüttüğü belirtildi.
‘ANLAŞMA OLMAZSA ÇİRKİN ŞEYLER YAPACAĞIZ’
Trump çarşamba günü yaptığı açıklamalarda ise İran ile yürütülen temasların “son aşamaya” geldiğini savundu. Connecticut’a hareket etmeden önce gazetecilere konuşan ABD Başkanı, “Bir anlaşma olacak ya da biraz çirkin şeyler yapacağız” ifadelerini kullandı.
‘HEPİMİZ HAZIRIZ’
Trump daha sonra ABD Sahil Güvenlik Akademisi’nde yaptığı konuşmada ise İran görüşmelerine ilişkin, “Asıl soru şu: Gidip işi tamamen bitirecek miyiz yoksa bir belge mi imzalayacaklar? Göreceğiz” dedi.
ABD Başkanı ayrıca askeri seçeneğin hala masada olduğunu vurgulayarak, “Doğru cevapları alamazsak işler çok hızlı ilerler. Hepimiz hazırız” ifadelerini kullandı.
NETANYAHU CEPHESİNDE RAHATSIZLIK BÜYÜYOR
Öte yandan CNN’e konuşan İsrailli kaynaklar, Netanyahu’nun yalnız olmadığını ve İsrail hükümetinin üst düzey isimleri arasında da İran’a karşı yeniden saldırı başlatılması yönünde güçlü bir istek bulunduğunu söyledi.
Kaynaklara göre Tel Aviv yönetiminde Trump’ın İran’a yönelik sert tehditlerde bulunup ardından diplomatik sürece dönmesinden duyulan rahatsızlık giderek artıyor. İsrailli yetkililer, İran’ın müzakereleri oyalama amacıyla kullandığını öne sürüyor.
Bir İsrailli yetkili, Trump’ın anlaşma ihtimalini zorlamak istediğini ancak Netanyahu’nun farklı bir beklenti içinde olduğunu söyledi.
‘NE İSTERSEM ONU YAPAR’
Tüm gerilime rağmen Trump kamuoyu önünde Netanyahu ile arasında sorun olduğu iddialarını reddetti. İran konusunda aynı çizgide olduklarını savunan Trump, Netanyahu için “O benim istediğim şeyi yapacaktır” ifadelerini kullandı.
DİKKAT ÇEKEN ‘NİYET MEKTUBU’ DETAYI
Kaynakların aktardığına göre Katar ve Pakistan arabuluculuğunda hazırlanan yeni taslak kapsamında ABD ve İran’ın resmi bir “niyet mektubu” imzalaması hedefleniyor. Taslağın kabul edilmesi halinde savaşın resmen sona erdirilmesi ve İran’ın nükleer programı ile Hürmüz Boğazı’nın geleceği gibi kritik başlıklarda 30 günlük yeni bir müzakere süreci başlatılması planlanıyor.
KATAR’DAN TAHRAN’A KRİTİK TEMAS
Haberde Katar’ın bu hafta Tahran’a bir heyet gönderdiği ve İranlı yetkililerle yeni taslağı görüştüğü belirtildi. İran Dışişleri Bakanlığı da müzakerelerin sürdüğünü doğrulayarak görüşmelerin İran’ın 14 maddelik önerisi temelinde devam ettiğini açıkladı.
Ayrıca Pakistan İçişleri Bakanı’nın arabuluculuk görüşmeleri kapsamında kısa süre içinde ikinci kez Tahran’a gittiği bildirildi.
Ancak diplomatik çabalara rağmen taraflar arasındaki temel anlaşmazlıkların sürdüğü ifade ediliyor. Özellikle İran’ın nükleer programına ilişkin somut adımlar ve dondurulmuş İran fonlarının hangi şartlarda serbest bırakılacağı konusunda henüz uzlaşı sağlanamadığı belirtiliyor.
ABD basınına konuşan kaynaklar ise İran’ın yeni taslağı kabul edip etmeyeceğinin hala belirsiz olduğunu vurguladı.
NE OLMUŞTU?
ABD-İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a saldırılarıyla başlayan savaşta 8 Nisan’da sağlanan 2 haftalık geçici ateşkesin ardından Tahran ve Washington, 11 Nisan’da Pakistan’da kalıcı ateşkes için görüşmeler yapmıştı. Yaklaşık 21 saat süren görüşmelerden sonuç çıkmamıştı.
Pakistan’ın arabuluculuğunda ikinci tur görüşmelerin yapılması için sürdürülen çabalar da ABD’nin İran’a uyguladığı deniz ablukası başta olmak üzere, taraflar arasındaki anlaşmazlık konuları nedeniyle başarılı olamamıştı.
Trump, ateşkesi uzattıklarını duyurmuştu. İran tarafından Trump’ın ateşkesi tek taraflı uzatma kararına ilişkin açıklama gelmemişti.
