ABD ile İran arasında yürütülen müzakereler, son günlerde artan karşılıklı askeri hamleler nedeniyle yeniden çıkmaza girdi. New York Times’ın haberine göre, ABD yönetimi İran’ın Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri faaliyetlerini gerekçe göstererek salı sabahı erken saatlerde İran hedeflerine yönelik yeni saldırılar düzenledi. İran Devrim Muhafızları ise saldırıların ardından yaptığı açıklamada, ateşkes ihlallerine ‘kararlı karşılık’ verileceğini duyurdu.
SESSİZLİĞİN ARDINDAN YENİ SALDIRI
İsmi açıklanmayan ABD’li yetkililer, saldırı kararının İran’a ait askeri unsurlarda son 24 saat içinde gözlemlenen hareketlilik sonrası alındığını belirtti. Yetkililere göre İran, Hürmüz Boğazı’na mayın döşeyebilecek sürat tekneleri konuşlandırdı, ABD savaş gemilerinin yakınında tek yönlü saldırı dronları uçurdu ve füze fırlatma alanlarında hareketlilik tespit edildi.
ABD ordusu ise operasyonların ‘meşru müdafaa’ kapsamında gerçekleştirildiğini açıkladı. ABD savaş uçaklarının, Hürmüz Boğazı’na mayın yerleştirmeye çalışan İran Devrim Muhafızları’na ait iki sürat teknesini batırdığı bildirildi.
ABD: TEHDİTLER ARTIYORDU
ABD’li yetkililer ayrıca İran hava savunma sistemlerinde de hareketlilik gözlendiğini ve bu sistemlerin ABD uçakları açısından tehdit oluşturduğunu kaydetti. Yetkililer, Umman Körfezi ve Arap Denizi çevresinde konuşlu ABD savaş gemilerinin yakınında da İran’a ait saldırı dronlarının uçurulduğunu ileri sürdü.
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) Sözcüsü Yüzbaşı Tim Hawkins yaptığı açıklamada, ‘ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, askerlerimizi İran güçlerinden gelen tehditlere karşı savunmaya devam ediyor’ ifadelerini kullandı.
Pentagon ise İran medyasında yer alan ‘ABD’ye ait MQ-9 Reaper insansız hava aracının düşürüldüğü’ yönündeki haberleri yalanladı.
ATEŞKES UMUDU YENİDEN BELİRSİZLEŞTİ
Bölgede bir süredir görece sakin seyreden atmosferin ardından tansiyonun yeniden yükselmesi, taraflar arasında olası bir barış anlaşmasına ilişkin beklentileri de belirsizliğe sürükledi.
ABD Başkanı Donald Trump ve yönetimi hafta sonu boyunca, özellikle Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması konusunda anlaşmanın yakın olduğu yönünde açıklamalarda bulunmuştu.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio salı günü yaptığı açıklamada, savaşın sona erdirilmesine yönelik görüşmelerin sürdüğünü belirterek anlaşmanın “birkaç gün içinde” sonuçlanabileceğini söyledi.
Trump ise bir gün önce yaptığı değerlendirmede anlaşma için acele edilmediğini ifade ederek, ortaya çıkacak sonucun ya “çok büyük ve anlamlı” ya da “hiç anlaşma olmaması” şeklinde olacağını dile getirdi.
İRAN HEYETİ TAHRAN’A DÖNDÜ
İran’ın baş müzakere heyetinin Katar’daki görüşmelerin ardından salı günü Tahran’a dönmesi, diplomatik temaslarda geçici bir duraklama yaşandığı şeklinde yorumlandı.
New York Times’ın değerlendirmesine göre Trump yönetimi, bir yandan ateşkes ve barış anlaşmasını desteklerken diğer yandan İran’a yönelik askeri baskıyı sürdürme stratejisi izliyor.
Yönetimin önceliğinin, İran’ın fiilen abluka altına aldığı belirtilen Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması olduğu aktarılıyor. Ancak İran’ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stoku ile ABD yaptırımları gibi temel başlıkların halen çözümsüz olduğu belirtiliyor.
HAMANEY: ABD ÜSLERİ ARTIK GÜVENDE DEĞİL
İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney de yayımladığı yazılı açıklamada, son gelişmelerin ABD’nin Orta Doğu’daki askeri üslerinin artık güvenli olmadığını gösterdiğini savundu.
İran tarafı, ABD’nin son saldırılarını ateşkes ihlali olarak değerlendirirken, Tahran yönetiminin bölgedeki askeri varlığını artırabileceği yorumları yapılıyor.
‘GAZZE MODELİ’ BENZETMESİ
Analistler ise Trump yönetiminin İran stratejisinin, Gazze’de daha önce uygulanan ateşkes modeline benzediğini değerlendiriyor. Buna göre Washington yönetimi öncelikle ateşkes ve deniz ticaretinin yeniden sağlanmasına odaklanırken, İran’ın nükleer programı, balistik füze kapasitesi ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği destek gibi daha kapsamlı sorunları sonraki aşamalara bırakıyor.
Uzmanlar, bu yaklaşımın kısa vadede diplomatik başarı görüntüsü yaratabileceğini ancak uzun vadede çözümsüz krizlerin yeniden derinleşmesine yol açabileceği görüşünü dile getiriyor.
