Google’ın ana şirketi Alphabet destekli bir proje kapsamında, ABD’nin California ve Florida eyaletlerinde her yıl milyonlarca bakterili sivrisineğin doğaya salınması planı kamuoyunda tartışma yarattı. Eleştirmenler, girişimi ABD tarihindeki en büyük açık hava biyolojik deneylerinden biri olarak nitelendiriyor.
Federal onay alması halinde proje kapsamında gelecek yıldan itibaren California ve Florida’da yılda 32 milyon ‘modifiye edilmiş’ sivrisinek doğaya bırakılacak. İki yıl sürmesi planlanan programın toplamda 64 milyon sivrisineğin salınmasına yol açacağı belirtiliyor.
İNSANLARI ETKİLEYECEK Mİ?
Projenin amacı, araştırmacıların ‘iyi böcekler’ olarak tanımladığı ve Wolbachia adı verilen doğal bir bakteriyi taşıyan erkek sivrisinekler aracılığıyla hastalık taşıyan sivrisinek popülasyonlarını azaltmak. Ayrıca erkek sivrisineklerin insanları ısırmadığı da belirtildi.
Yönteme göre Wolbachia bakterisini taşıyan erkek sivrisinekler, doğadaki dişi sivrisineklerle çiftleştiğinde dişiler yumurta bırakmaya devam ediyor ancak yumurtalar gelişemeyip çatlamıyor. Böylece sivrisinek popülasyonunun nesiller boyunca kademeli olarak azalması hedefleniyor.
MİLYONLARCA BÖCEĞİN BIRAKILACAK OLMASI ÖFKELENDİRDİ
Bilim insanları tarafından onlarca yıldır kullanılan bu yönteme rağmen, milyonlarca böceğin doğaya bırakılacak olması birçok Amerikalının tepkisini çekti. Sosyal medyada bazı kullanıcılar projeyle ilgili ‘Bu hemen durdurulmalı’ yorumunda bulundu.
Tepkiler yalnızca kamuoyuyla sınırlı kalmadı. Tennessee Cumhuriyetçi Parti Temsilcisi Tim Burchett de teknoloji şirketlerinin milyonlarca sivrisineğin doğaya salınmasında rol üstlenmesini sorgulayarak, doğanın dengesine müdahale edilmemesi gerektiğini savundu.
‘HİÇ DERS ALMADIK MI?’
Daily Mail’in haberine göre Burchett, X hesabından yaptığı paylaşımda, geçmişte insanlar tarafından doğaya bırakıldıktan sonra kontrolden çıkarak ekolojik sorunlara yol açan bazı türlere atıfta bulunarak, ‘Serçeler, karatavuklar ve Asya sazanlarından ders almadık mı? Daha devam edeyim mi? Doğanın dengesini bozmayın’ ifadelerini kullandı.
Öte yandan laboratuvar ortamında yetiştirilen ve genetik olarak değiştirilmiş sivrisinekler, hastalık taşıyan türlerle mücadele amacıyla 2021 yılından bu yana Florida, California ve Texas dahil olmak üzere ABD’nin çeşitli bölgelerinde kullanılıyor.
Google’ın projedeki rolü ise Alphabet bünyesindeki yaşam bilimleri şirketi Verily aracılığıyla yürütülüyor. Verily, 2016 yılında “Debug Project” adlı girişimi başlatarak Zika, dang humması ve chikungunya gibi virüsleri taşıyan istilacı Aedes aegypti sivrisineklerinin yayılımını azaltmayı hedefledi.
Mevcut teklif de sarı humma, dang humması, Zika ve chikungunya gibi hastalıkların taşıyıcısı olan Aedes aegypti türünü hedef alıyor.
DÜNYA NÜFUSUNUN YAKLAŞIK YÜZDE 40’I BU SİVRİSİNEK TÜRÜNÜN TAŞIDIĞI HASTALIKLAR NEDENİYLE RİSK ALTINDA
Debug ekibine göre dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 40’ı bu sivrisinek türünün taşıdığı hastalıklar nedeniyle risk altında bulunuyor. Türün son yıllarda tropikal ve subtropikal bölgelerin yanı sıra bazı ılıman iklim kuşaklarına da yayıldığı belirtiliyor.
Araştırmacılar, Wolbachia bakterisini taşıyan milyonlarca erkek sivrisineği özel tesislerde yetiştiriyor ve bunları ısırma ve hastalık taşıma potansiyeline sahip dişilerden ayırıyor. Nihai hedef ise yerel Aedes aegypti popülasyonlarını önemli ölçüde azaltmak veya tamamen ortadan kaldırmak.
